Bazı yaşantılar üzerinden uzun zaman geçmiş olsa bile insanın zihninde ve bedeninde etkisini sürdürebilir. Yaşanan olay artık geride kalmış olsa da belirli bir konuşma, koku, görüntü, davranış veya benzer bir durum kişide yoğun bir duygusal tepki yaratabilir. Özellikle travmatik deneyimlerden sonra olayın yalnızca hatırlanması değil, sanki yeniden yaşanıyormuş gibi hissedilmesi de mümkündür. Kabuslar, kaçınma davranışları, tetiklenme, yoğun korku, suçluluk, utanç veya bedensel huzursuzluk bu sürecin bir parçası olabilir.
EMDR terapisi, kişinin rahatsız edici yaşam deneyimleriyle ilişkili anıların ve bu anılara eşlik eden düşünce, duygu ve bedensel tepkilerin terapötik bir süreç içerisinde ele alınmasını amaçlayan yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu nedenle EMDR, özellikle travma ve travma ile ilişkili belirtiler söz konusu olduğunda başvurulan terapi yöntemlerinden biri olarak değerlendirilebilir.
Okuma Önerileri:
EMDR Terapisi Nedir?
EMDR, Türkçe adıyla Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme, kişinin geçmişte yaşadığı rahatsız edici deneyimlerle bugün arasında devam eden bağlantıları ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Terapi sırasında kişinin geçmişte yaşadığı olayla ilgili görüntüler, düşünceler, duygular ve bedensel duyumlar birlikte değerlendirilir.
EMDR’nin önemli özelliklerinden biri, kişinin yalnızca olay hakkında konuşmasına dayanan bir yaklaşım olmamasıdır. Seans içerisinde terapist tarafından yönlendirilen çift yönlü uyarım kullanılır ve danışanın belirli bir anı üzerinde çalışmasına yardımcı olunur. Bu uyarım çoğunlukla göz hareketleriyle sağlansa da terapi sürecinde farklı çift yönlü uyarım biçimleri de kullanılabilir. Buradaki amaç, kişiyi yaşadığı olayı tekrar tekrar anlatmaya zorlamak değil, rahatsız edici anının kişinin bugünkü yaşamındaki etkisini çalışmaktır.
Travmatik bir deneyim sonrasında kişi olayla ilgili bazı düşünceleri kendisi hakkında kalıcı bir gerçek gibi algılayabilir. “Güvende değilim”, “Ben güçsüzüm”, “Benim suçum”, “Kimseye güvenemem” veya “Kontrolümü kaybederim” gibi düşünceler olayın üzerinden yıllar geçse bile tetiklenebilir. EMDR sürecinde bu düşüncelerin, duyguların ve bedensel tepkilerin anıyla nasıl bağlantılı olduğu ele alınır. Amaç geçmişte yaşananları inkâr etmek veya olayın hiç yaşanmamış gibi olmasını sağlamak değildir. Daha çok kişinin yaşadığı deneyimi bugününü belirleyen yoğun bir tehdit olarak algılamasının azalması ve anıya daha farklı bir perspektiften bakabilmesi hedeflenir.
Ataşehir’de EMDR Uygulayan Psikologlar
EMDR terapisi almayı düşünen bir kişinin, yöntemin kendisi kadar bu yöntemi uygulayan terapistin eğitimine ve deneyimine de dikkat etmesi önemlidir. Çünkü EMDR yalnızca göz hareketlerinin takip edilmesinden ibaret bir uygulama değildir; danışanın yaşadığı deneyimin doğru değerlendirilmesini, terapiye hazırlık sürecinin dikkatli yürütülmesini ve çalışılacak anıların kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenmesini gerektirir.
Bu nedenle Ataşehir EMDR psikolog arayışında olan kişilerin terapistin yalnızca EMDR uygulayıp uygulamadığına değil, bu alandaki deneyimine ve çalışma biçimine de bakması faydalı olacaktır.
EMDR 2. Düzey terapisti olarak uzun yıllardır EMDR ile çalışıyorum. Terapi sürecinde travmatik yaşantının kendisi kadar, bu deneyimin kişinin bugünündeki etkilerine de odaklanıyorum. Travma sonrasında ortaya çıkabilen yoğun kaygı, korku, tetiklenme, suçluluk, değersizlik, güvensizlik veya kaçınma gibi tepkilerin kişinin günlük yaşamını nasıl etkilediğini birlikte değerlendiriyoruz. EMDR sürecini belirli bir kalıba bağlı kalarak değil, danışanın yaşadığı probleme, ihtiyaçlarına ve terapiye hazır oluşuna göre şekillendirmeyi önemsiyorum.
Her danışanın travma deneyimi ve baş etme biçimi birbirinden farklıdır. Bu nedenle bazı kişilerde belirli bir anı üzerine çalışmak mümkünken, bazı kişilerde öncelikle güven duygusunu ve duygusal dayanıklılığı destekleyen bir hazırlık sürecine ihtiyaç duyulabilir. Özellikle travmatik yaşantılar söz konusu olduğunda kişinin kendisini terapi odasında güvende hissetmesi ve sürecin kontrolünün kendisinde olduğunu bilmesi benim için önemlidir. EMDR’yi yalnızca geçmişte yaşanan zorlayıcı bir olayı çalışmak olarak değil, bu deneyimin kişinin bugün kendisiyle, ilişkileriyle ve hayatıyla kurduğu bağı yeniden ele almasına yardımcı olan kapsamlı bir terapi süreci olarak değerlendiriyorum.
EMDR Terapi Hangi Durumlarda Kullanılır?
EMDR başlangıçta travma sonrası stres belirtileri üzerinde çalışmak amacıyla geliştirilmiş olsa da zaman içerisinde farklı psikolojik sorunlarda da kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle geçmişte yaşanan travmatik veya rahatsız edici deneyimlerin kişinin bugünkü duygusal tepkileriyle bağlantılı olduğu durumlarda EMDR değerlendirilebilir. Bununla birlikte her kaygı, korku veya psikolojik belirti için otomatik olarak EMDR uygulanması gerektiği düşünülmemelidir. Hangi terapi yönteminin kullanılacağı kişinin öyküsü, mevcut belirtileri ve terapi hedefleri değerlendirilerek belirlenir.
EMDR’nin değerlendirilebildiği durumlar arasında şunlar bulunabilir:
- Travma sonrası stres belirtileri
- Tekil veya tekrarlayan travmatik yaşantılar
- Çocukluk döneminde yaşanan bazı travmatik deneyimler
- Kaza, saldırı veya doğal afet gibi travmatik olayların ardından ortaya çıkan belirtiler
- Bazı fobiler ve yoğun korkular
- Panik belirtileri ve bazı kaygı sorunları
- Yoğun suçluluk veya utanç duygularıyla ilişkili geçmiş yaşantılar
- Rahatsız edici anılar ve tetikleyici yaşam deneyimleri
- Bazı kronik ağrı ve bedensel belirtilerde travma ile ilişkili psikolojik süreçler
Burada önemli olan, kişinin yaşadığı sorunun yalnızca başlığı değildir. Örneğin iki kişinin benzer bir kaygı şikâyeti bulunabilir ancak bir kişinin kaygısı geçmişte yaşadığı travmatik bir deneyimle bağlantılıyken diğer kişinin kaygısı farklı bir psikolojik döngüyle sürdürülebilir. Bu nedenle terapi yönteminin değerlendirme yapılmadan belirlenmesi doğru değildir.
Ataşehir EMDR Süreci Nasıl İlerler?
EMDR süreci çoğu kişinin düşündüğü gibi ilk seansta doğrudan göz hareketleriyle başlamayabilir. Öncelikle danışanın terapiye başvurma nedeni, geçmiş yaşantıları, mevcut belirtileri, baş etme kaynakları ve terapi hedefleri değerlendirilir. Terapist, danışanın yaşadığı güçlüğün nasıl ortaya çıktığını ve bugün nasıl devam ettiğini anlamaya çalışır. Bu aşama hem terapi planının oluşturulması hem de danışanın kendisini terapi sürecine hazırlaması açısından önemlidir. Dolayısıyla ilk görüşmelerin yalnızca “EMDR yapılmayan seanslar” olarak görülmemesi gerekir. Değerlendirme ve hazırlık, EMDR terapisinin önemli parçalarındandır.
Uygunluk değerlendirildikten ve gerekli hazırlık yapıldıktan sonra üzerinde çalışılacak anılar belirlenebilir. EMDR’de yalnızca geçmişte yaşanan olay değil, olayın bugün kişide oluşturduğu etkiler de dikkate alınır. Çalışılacak anıyla bağlantılı görüntü, düşünce, duygu ve bedensel duyumlar belirlenebilir. Ardından terapistin yönlendirmesiyle çift yönlü uyarım kullanılarak anının işlenmesi üzerinde çalışılır.
Bir EMDR seansı sırasında kişinin aklına farklı anılar, düşünceler veya duygular gelebilir. Bunların ortaya çıkması terapi sürecinin kişiden kişiye farklı şekilde ilerleyebileceği anlamına gelir. Terapist, danışanın süreci güvenli biçimde sürdürebilmesi için gerekli yönlendirmeleri yapar. Seans sonrasında kişinin yaşadığı değişimler ve ortaya çıkan yeni farkındalıklar değerlendirilir. Bir sonraki seansın içeriği de kişinin terapi sürecindeki ilerleyişine göre belirlenir.
EMDR Terapisine Başlamadan Önce Neler Değerlendirilir?
EMDR’ye başlamadan önce kişinin neden terapiye başvurduğu ve hangi belirtileri yaşadığı ayrıntılı biçimde ele alınmalıdır. Geçmişte yaşanan travmatik olaylar kadar, kişinin bugün nasıl hissettiği ve günlük yaşamının bundan nasıl etkilendiği de önemlidir. Uyku sorunları, tetiklenmeler, kaçınma davranışları, yoğun kaygı, öfke, suçluluk veya bedensel tepkiler değerlendirme sırasında ele alınabilir. Bunun yanında kişinin mevcut yaşam koşulları ve destek kaynakları da terapi planı açısından önem taşır.
Özellikle yoğun travmatik yaşantıları bulunan kişilerde terapiye hazırlık aşaması ayrıca önem kazanabilir. Kişinin yoğun duygular ortaya çıktığında kendisini nasıl sakinleştirebildiği, stresle nasıl baş ettiği ve günlük yaşamındaki destek kaynaklarının neler olduğu değerlendirilir. Çünkü EMDR yalnızca geçmişteki olaya odaklanmak anlamına gelmez; kişinin bugün kendisini güvende hissedebilmesi de terapi sürecinin önemli bir parçasıdır. Gerekli görüldüğünde önce stabilizasyon ve baş etme becerileri üzerinde çalışılabilir.
Bu nedenle “EMDR’ye hemen başlayabilir miyim?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Bazı kişiler terapi sürecine daha hızlı uyum sağlayabilirken bazı kişilerin önce hazırlık ve kaynak geliştirme çalışmalarına ihtiyaç duyabileceği değerlendirilir. Terapistin klinik değerlendirmesi bu noktada belirleyicidir.
EMDR İşe Yarıyor mu?
EMDR, özellikle travma sonrası stres bozukluğu ve travmatik yaşantılarla ilişkili belirtiler açısından araştırılmış psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Ancak “EMDR herkes için kesin olarak işe yarar” şeklinde bir ifade kullanmak doğru değildir. Psikoterapinin etkisi kişinin yaşadığı problemin özelliklerine, terapiye katılımına, terapötik ilişkiye ve terapi hedeflerine göre değişebilir. Ayrıca bir kişinin terapiye verdiği yanıt ile başka bir kişinin yanıtı aynı olmayabilir.
EMDR’den beklenen sonuç, kişinin geçmişte yaşadığı olayı tamamen unutması değildir. Amaç anının silinmesi değil, kişinin bu anıyla kurduğu ilişkinin değişebilmesidir. Örneğin geçmişte yaşanan bir olay kişinin bugün sürekli tetikte olmasına neden oluyorsa, terapi sonrasında olayın hatırlanması ile bugün yaşanan tehdit duygusu arasındaki bağlantının zayıflaması hedeflenebilir. Anı hatırlanabilir ancak kişinin o anıya verdiği duygusal ve bedensel tepki değişebilir.
EMDR Terapisi Ne Kadar Sürer?
EMDR’nin kaç seans süreceği konusunda herkes için geçerli tek bir sayı bulunmaz. Terapi süresi kişinin getirdiği problemin niteliğine, çalışılacak anıların sayısına, travmaların tekrarlayıcı olup olmadığına ve kişinin terapiye verdiği yanıta göre değişebilir. Tek bir travmatik olay sonrasında gelişen belirtiler ile yıllar boyunca devam eden çoklu travmatik yaşantıların ele alınması aynı sürede tamamlanmayabilir. Bu nedenle “EMDR kesin olarak 5 seansta biter” gibi ifadeler gerçekçi değildir.
Terapi sürecinin uzunluğu kadar sürecin nasıl yapılandırıldığı da önemlidir. Değerlendirme, hazırlık, anıların işlenmesi ve mevcut yaşamda ortaya çıkan tetikleyicilerin ele alınması farklı zamanlarda gerçekleştirilebilir. Bazı kişilerde belirli bir olay üzerine çalışmak yeterli olabilirken bazı kişilerde birden fazla anı veya güncel tetikleyici üzerinde çalışmak gerekebilir. Bu nedenle EMDR seansı sayısı ilk görüşmede kesin olarak belirlenmek yerine terapi ilerledikçe yeniden değerlendirilebilir.
EMDR Terapisinin Zararları Var mı?
EMDR eğitimli bir terapist tarafından, uygun değerlendirme ve yapılandırma ile uygulandığında güvenli kabul edilen bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bununla birlikte psikoterapi sırasında kişinin rahatsız edici anılarla ve yoğun duygularla karşılaşması mümkündür. Bazı kişiler seans sonrasında geçici olarak duygusal yoğunluk, yorgunluk veya zihninde çalışılan anılarla ilgili düşüncelerde artış yaşayabilir. Bu nedenle terapi sürecinin kişinin hazır oluşuna göre ilerlemesi önemlidir.
EMDR’nin “travmayı bir anda açığa çıkaracağı” veya kişinin kontrolünü tamamen kaybetmesine neden olacağı şeklindeki düşünceler doğru değildir. Ancak terapi sırasında zorlayıcı duyguların ortaya çıkabileceği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Terapist bu nedenle danışanın terapiye uygunluğunu değerlendirir, gerekli hazırlığı yapar ve süreç boyunca danışanın güvenliğini gözetir. Özellikle yoğun psikolojik belirtileri olan kişilerde terapi planının daha dikkatli ve kademeli biçimde oluşturulması gerekebilir.
İstanbul EMDR Terapisti Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
İstanbul’da EMDR terapisti ararken yalnızca “EMDR yapıyor mu?” sorusuna bakmak yeterli değildir. Öncelikle uzmanın temel mesleki eğitimini, EMDR alanındaki eğitimini ve klinik deneyimini araştırmak gerekir. EMDR’nin belirli bir eğitim ve uygulama süreci gerektiren yapılandırılmış bir terapi yaklaşımı olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca terapistin travma, kaygı, panik, fobi veya çalışmak istediğiniz diğer sorun alanlarında deneyiminin bulunması sizin için önemli olabilir.
Terapist seçerken şu noktalar değerlendirilebilir:
- Uzmanın temel mesleki eğitimi
- EMDR alanındaki eğitim düzeyi
- Klinik deneyimi ve çalışma alanları
- Terapi sürecini nasıl değerlendirdiği
- İlk görüşmede kendinizi güvende ve anlaşılmış hissedip hissetmediğiniz
- EMDR dışında ihtiyaç duyulabilecek farklı psikoterapi yaklaşımlarına hakimiyeti
- Terapi sürecinin kişiye özel planlanması
Özellikle travma terapisi söz konusu olduğunda terapist ile danışan arasındaki güven ilişkisi oldukça önemlidir. Geçmişte yaşanan zorlayıcı deneyimleri anlatmak herkes için kolay olmayabilir. Bu nedenle kendinizi rahat ifade edebildiğiniz, sınırlarınıza saygı gösterildiğini hissettiğiniz ve sürecin size açıklanarak ilerletildiği bir terapötik ilişki önem taşır. İlk görüşme, bu açıdan hem psikolojik ihtiyacınızın değerlendirilmesi hem de terapistle uyumunuzu gözlemlemeniz için bir fırsat olabilir.
Ataşehir psikolog arayışınız varsa Klinik Psikolog İlknur Çelik’ten online ya da Ataşehir’deki ofisinde yüz yüze randevu alabilirsiniz.
Adres
Atatürk Mah., Ertuğrul Gazi Sk. Metropol İstanbul, C1 Blok Ataşehir / İstanbul